|
|
|
|
|
|
2011-06-19 - Jak pisać równościowo? Wskazówki dla dziennikarzy
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Jak pisać równościowo? Wskazówki dla dziennikarzy Jako dziennikarz/dziennikarka masz w ręku potężne narzędzie – łamy swojego medium, które dla Twoich czytelniczek i czytelników są ważnym źródłem wiedzy o świecie. Wykorzystaj je by przedstawiać kobiety i mężczyzn sprawiedliwie i adekwatnie. Przy powstawaniu kolejnego artykułu lub innego materiału dziennikarskiego postaraj się zastosować do zasad , o których piszemy poniżej.
Zasada 3R (Reprezentacja, Rola, Ranga), czyli jak wspierać równość płci w mediach1. REPREZENTACJA Dbaj o to, by w Twoich materiałach pojawiali się i wypowiadali zarówno kobiety, jak i mężczyźni. Zwłaszcza gdy sprawy, które opisujesz, mają skutki dla jednych i drugich (np. wyższy podatek VAT na materiały budowlane dotknie budżety domowe i kobiet, i mężczyzn – nie tylko mężczyzn, nawet jeśli częściej lub stereotypowo częściej znają się na murarce). Jeśli piszesz o sprawie, którą kulturowo przypisuje się jednej płci (np. dbałość o edukację dzieci) – pytaj o zdanie, zapraszaj do dyskusji i jednych, i drugich.2. ROLA Czuwaj nad tym, w jakich rolach występują kobiety i mężczyźni w Twoim materiale lub audycji. Dbaj o to, by nie były stereotypowe. W mediach brakuje kobiet w aktywnych rolach. Tymczasem istnieją aktywne, kompetentne kobiety. Mogą one stać się bohaterkami Twojego materiału, ekspertkami w Twojej audycji. Wystarczy ich poszukać. 3. RANGA Twórz okazję, by i bohaterowie, i bohaterki Twojego materiału mogli zabrać głos w ważnych społecznie sprawach (pytaj o nie zarówno mężczyzn, jak kobiety). Nie formułuj pytań, które wpędzają w stereotyp („Wykorzystuje pani w pracy kobiecą solidarność?”, „Wykorzystuje pan w pracy męskie przyjaźnie?”). Nie pytaj wybiórczo („Konsultowała pani swoją decyzję o kandydowaniu w wyborach z mężem?”). Nie oceniaj i nie komentuj wypowiedzi kobiet/mężczyzn w stereotypowy lub ośmieszający sposób. Jak pisać o godzeniu ról – dobre praktyki1. Państwo to trzeci partnerMożna skuteczniej godzić role rodzinne i zawodowe, jeśli państwo to w mądry sposób wspiera. Godzenie ról to zatem nie tylko kwestia zaradności Twoich czytelników i czytelniczek, ale również tego, jakie systemowe rozwiązania proponują im instytucje publiczne i samorząd.- Dostarczaj swoim czytelnikom i czytelniczkom wiedzy na temat systemowych rozwiązań.
- Wskazuj, że mają prawo tego oczekiwać jako podatnicy i podatniczki.
- Śledź, w jaki sposób instytucje państwowe i Twoje władze lokalne wypełniają swoje ustawowe obowiązki w zakresie godzenia ról i informuj o tym swoich czytelników i czytelniczki.
- Przedstawiaj, w jaki sposób z systemowych rozwiązań mogą korzystać obydwie płcie.
2. Dom to obowiązek obydwojgaUmiejętność wykonywania prac domowych nie jest uwarunkowana genetycznie. Kobiety nie rodzą się z genem żelazka, a mężczyźni – śrubokręta. To po prostu obowiązek, który trzeba wykonać, niezależnie od tego, jakiej jest się płci.- Zwracaj uwagę, że obowiązki domowe i opiekuńcze w gospodarstwie domowym to obowiązki obojga płci.
- Dostrzegaj i informuj czytelników, że praca w domu ma wartość – również finansową.
- Nie czyń kobiet – bohaterek swojego materiału lub czytelniczek – odpowiedzialnymi za wykonywanie prac domowych.
- Na zdjęciach w przestrzeni prywatnej i podczas wykonywania obowiązków domowych przedstawiaj również mężczyzn.
3. Kobiety i mężczyźni są różnorodniBohaterki i bohaterowie Twojego materiału to indywidualne postacie. Portretuj ich z poszanowaniem dla ich indywidualnych cech, a nie stereotypów płci.- Zakładaj, że życiowe wybory, decyzje i zachowania bohaterów Twojego materiału wynikają z ich indywidualnych preferencji – z tego, kim są, a nie jakiej są płci. Nie generalizuj („Joanna, jak każda kobieta w jej wieku…”), nie uogólniaj („Jan, jak wszyscy mężczyźni w jego wieku…”). Nie powołuj się na normę („Jan, jak każdy normalny mężczyzna w tym wieku…”).
- Prezentując osoby, które wybrały role lub zajęcie stereotypowo nieprzypisane ich płci (kobiety w męskich zawodach, mężczyźni jako opiekunowie) – nie ośmieszaj ich i nie etykietuj. Zrezygnuj z naznaczających określeń („nianiek”, „tacierzyński”).
- Te same standardy opisu stosuj w odniesieniu do obydwojga płci. Unikaj przymiotników, bo oceniają i często wzmacniają stereotypy.
4. Kobiety mają prawo do bycia „tylko” pracownicami.Załóż, że Twoje czytelniczki to pełnoprawne uczestniczki rynku pracy. Mają prawo podejmować decyzje, które zawodowo im służą, bez poczucia winy, że nie wywiązują się z innych ról.- Jeśli Twoje odbiorczynie to kobiety, a Ty piszesz o rynku pracy – pisz o nim jak najszerzej – udzielaj wskazówek nie tylko dotyczących godzenia ról.
- Rozbudzaj aspiracje zawodowe swoich czytelniczek – pisz, jak najlepiej funkcjonować na rynku pracy; podkreślaj, że mają prawo dbać o swój zawodowy rozwój, awans itp.
- Kreuj pozytywny wizerunek kobiet jako pracownic – jeśli Twój materiał dotyczy rynku pracy, nie pisz o nich „mamy”, „żony”, osłabiaj znaczenie innych ról. Pracodawcy i tak już je z nimi kojarzą.
5. Mężczyźni mają prawo do życia rodzinnegoZałóż, że Twoi czytelnicy pełnią też inne, również nietradycyjne role społeczne, poza zawodowymi. I mają prawo do życia prywatnego.- Bohaterów Twojego materiału pełniących nietradycyjne, stereotypowo „niemęskie” role przedstawiaj w pozytywnym, nieośmieszającym kontekście (zrezygnuj z epitetów i ocen).
- Mężczyzn – bohaterów Twojego materiału – przedstawiaj również w kontekstach pozazawodowych. Ale nie czyń z nich bohaterów jedynie z powodu nabycia umiejętności prania, a nie naprawiania pralki.
- Wskazówki, jak łączyć pracę zawodową z życiem prywatnym (np. informacje dotyczące urlopów i elastycznych form zatrudnienia) kieruj również do mężczyzn.
- Promuj zaangażowane ojcostwo. Takie, polegające na wspólnej odpowiedzialności za wychowanie, a nie wyłącznie zabawie z dzieckiem. Wskazówki dotyczące tego, jak wychowywać, kieruj również do mężczyzn.
5 zasad stosowania równościowego języka ze względu na płeć1. Dostrzegaj i doceniaj obecność kobiet i mężczyzn- Stosuj męskie i żeńskie końcówki, np. pracownicy, pracownice.
- Podkreślaj dorobek i sprawczość grup mniejszościowych, np. kobiety wywalczyły prawa wyborcze, zamiast: kobiety otrzymały prawa wyborcze.
2. Unikaj deprecjonujących, etykietujących sformułowań- Odrzuć infantylizujące, deprecjonujące zdrobnienia i określenia: słaba płeć, przedszkolanek, etc.
- Nie używaj słów i zwrotów mających ukryte konotacje, np. używaj pojęcia homoseksualność zamiast homoseksualizm – pojęcia zawierające przyrostek -izm stosuje się na określenie doktryn społecznych, rodzajów uprzedzeń (faszyzm, rasizm, seksizm) czy też zaburzeń (np. alkoholizm), co może przywoływać mylne skojarzenie homoseksualności z chorobą.
3. Unikaj generalizacji i uogólnień- Nie stosuj generalizacji i uogólnień: jak każda kobieta…, jak wszyscy mężczyźni. Odnoś się wyłącznie do zbioru tych osób, które opisujesz.
- Nie twórz ani nie wzmacniaj językowo sztywnych norm społecznych. Nie pisz: jak każdy zwyczajny mężczyzna, jak każda prawdziwa kobieta, jak normalna trzydziestolatka, bo wyklucza to każdego, kto nie mieści się w tej definicji normalności lub zwyczajności (a to zwykle większy zbiór osób niż się wydaje). Typowy mężczyzna istnieje przede wszystkim w głowie piszącego. W rzeczywistości istnieją po prostu różni mężczyźni!
4. Dostrzegaj problem z perspektywy wielu stron – nie przenoś odpowiedzialności tylko na kobiety- Uważaj na sformułowania utrwalające tradycyjne role; zamiast stereotypowego: czy pomagasz żonie w domu?, zapytaj: Czy dzielisz z żoną obowiązki domowe?
- Unikaj sformułowań: aktywizacja kobiet na rynku pracy, jak zaktywizować kobiety, siedzenie w domu – w polskiej rzeczywistości kobiety chcą pracować i pracują w domu, do zaktywizowania jest raczej rynek – brakuje systemowych rozwiązań oraz pracodawcy, którzy nie są wystarczająco motywowani przez państwo.
- Unikaj pokazywania kobiet i mężczyzn w roli ofiar przy jednoczesnej niewidoczności sprawców, np. kobiety – ofiary gwałtu/przemocy domowej, zamiast: kobiety doświadczające przemocy ze strony mężczyzn/zgwałcone przez mężczyzn; zamiast mężczyzna – ofiara przemocy domowej, pisz: mężczyzna doświadczający przemocy ze strony kobiet.
5. Dostrzegaj złożoność ludzkiej tożsamości- Mów osoba homoseksualna, nie homoseksualiści – orientacja psychoseksualna to nie jedyny wymiar tożsamości tej osoby, podobnie jak w przypadku osób z niepełnosprawnością (a nie osób niepełnosprawnych).
- Mów samodzielny rodzic/samodzielna matka/ojciec – samodzielność nie musi oznaczać samotności, i odwrotnie, pozostawanie w związku nie jest gwarancją poczucia więzi.
Kontakt dla mediów:Agencja Star PR: Izabela Walastel: (22) 856 55 34/40Email: i.walas@starpr.com.pl
« powrót do listy
|
|
|
|
|
|
|
